"هو الوکیل"
«تجاوز از طریق محاصره دریایی نامشروع»
⚠️ محاصره دریایی غیرقانونی و نامشروع (غیرمنطبق با مفاد مندرج در مواد ۴۲ و ۵۱ منشور ملل متحد) نهتنها یک تخلف، بلکه از شدیدترین انواع نقض حقوق بینالملل محسوب میشود. در ادامه به تفکیک اینکه چرا این اقدام «نقض آتشبس» و «مصداق بارز تجاوز» میباشد را بررسی مینماییم:
1. محاصره دریایی به عنوان «عمل تجاوز» (Act of Aggression):
طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد (۱۹۷۴)، تعریفی دقیق از «تجاوز» ارائه شده است. در بند (ج) ماده ۳ این قطعنامه صراحتاً آمده است که: «محاصره بنادر یا سواحل یک دولت توسط نیروهای مسلح دولت دیگر»، بدون توجه به اینکه جنگی رسماً اعلام شده باشد یا خیر، مصداق بارز تجاوز است. بنابراین، وقتی آمریکا یا هر قدرت دیگری، بدون مجوز شورای امنیت، اقدام به مسدودسازی مسیرهای دریایی ایران یا توقیف کشتیها میکند، از نظر حقوقی در جایگاه «متجاوز» قرار میگیرد و این عمل همتراز با حمله نظامی مستقیم است.
2. نقض آتشبس (Breach of Truce/Ceasefire):
در حقوق در جنگ (Jus in Bello)، آتشبس به معنای توقف کامل تمامی اقدامات خصمانه است. از آنجا که محاصره دریایی طبق تعریف ماده ۴۲ منشور ملل متحد، و برخلاف تنبیهات مندرج در ماده ۴۱ نظیر تحریم که اقدامی اقتصادی و غیرقاهره است، یک «اقدام نظامی و قهرآمیز» میباشد، برقراری و استمرار آن در زمان آتشبس، به منزله پایان یافتن عملی و رسمی آتشبس و شروع دوباره مخاصمه مسلحانه است. در واقع، دولتی که محاصره دریایی را اعمال میکند، اولین شلیک را (حتی بدون تبادل آتش) انجام داده و آتشبس را نقض کرده است؛ زیرا مانع از اعمال حاکمیت کشور دیگر بر قلمرو و آبهای خود شده است.
3. نقض منشور ملل متحد و حق دفاع مشروع:
هرگونه محاصره نامشروع و غیرقانونی، نقض اصل «منع تهدید یا توسل به زور»، مندرج در بند ۴ ماده ۲ است، که ستون فقرات حقوق بینالملل مدرن محسوب میگردد. همچنین از آنجا که طبق قطعنامه ۳۳۱۴، محاصره دریایی «تجاوز» محسوب میشود، کشور تحت محاصره یعنی جمهوری اسلامی ایران، طبق ماده ۵۱ منشور ملل متحد، حق قانونی دارد که برای درهمشکستن این محاصره به «دفاع مشروع» متوسل شود. یعنی از نظر حقوقی، پاسخ نظامی به محاصره دریایی نامشروع، یک دفاع محسوب میگردد و شروع جنگ به حساب نمیآید.
4. جنبه جنایت بینالمللی:
بر اساس اساسنامه رم (دیوان کیفری بینالمللی - ICC)، شروع یا هدایت یک عمل تجاوزکارانه میتواند تحت شرایطی به عنوان «جنایت تجاوز» (Crime of Aggression) تعقیب شود. مطابق با شِق ج بند ۲ ماده ۸ مکرر این اساسنامه، محاصره دریایی یکی از مصادیق جرم تجاوز می.باشد. همچنین اگر این محاصره منجر به محرومیت مردم از غذا و دارو شود، طبق ماده ۸ اساسنامه رم، میتواند مصداق جنایت جنگی از طریق گرسنگی دادن به غیرنظامیان باشد.
✅ بدینترتیب، محاصره دریایی نامشروع صرفاً یک «فشار سیاسی» نیست، بلکه از منظر حقوقی یک «جنگ خاموش و اقدام متجاوزانهای» است که تمام تعهدات بینالمللی مبنی بر حفظ صلح و آتشبس را از بین میبرد و حق دفاع مشروع را در هر زمان برای کشور قربانی یعنی ایران فعال میسازد.
✍ «دکتر سید امیر ابوترابی»
